Patent Tescili

BULUŞ NEDİR?
Buluş, tarım dahil sanayideki herhangi bir teknik problemin çözümüdür.
PATENT NEDİR?

Patent, buluş sahibinin buluş konusu ürünü belirli bir süre üretme, kullanma veya satma hakkıdır. Aynı zamanda, bu hakkı gösteren belgeye de patent denir. Sınai mülkiyet haklarının içinde önemli bir yer tutan “patent hakkı”, özellikle teknoloji transferinin aracı olması bakımından gelişmekte olan ülkeleri daha çok ilgilendirmektedir.
BİR BULUŞUN PATENT VERİLEREK KORUNABİLMESİ İÇİN GEREKEN KRİTERLER NELERDİR?

*Yenilik,
*Tekniğin bilinen durumunun aşılması
*Sanayiye uygulanabilirlik.
Yenilik, başvuru yapılmadan önce başkaları tarafından yazılı, sözlü ya da uygulanarak açıklanmamış olmak anlamında mutlak yeniliktir. Tekniğin bilinen durumunun aşılması kriteri ise “konuda uzman bir kişinin kolayca düşünüp uygulamaya koyamayacağı” nitelik anlamındadır. Sanayiye uygulanabilirlik, buluşun tümüyle kuramsal olmak yerine pratiğe uygulanabilir özellik taşıması demektir. Bu üç kriteri taşıyan buluşlar patent ile korunurlar.
PATENT VERİLEMEYECEK KONULAR VE BULUŞLAR NELERDİR?

Aşağıda sayılanlar buluş niteliğinde olmadıkları için patent verilerek korunamazlar:
*Keşifler, bilimsel teoriler, matematik metotları,
*Zihni, ticari ve oyun faaliyetlerine ilişkin plan, usul ve kurallar,
*Edebiyat ve sanat eserleri, bilim eserleri, estetik niteliği olan yaratmalar,
*Bilginin derlenmesi, düzenlenmesi, sunulması ve iletilmesi ile ilgili teknik yönü bulunmayan usuller,
*İnsan ve hayvan vücuduna uygulanacak teşhis ve tedavi usulleri ile cerrahi usuller.(Bu usullerin herhangi birinde kullanılan terkip ve maddeler ile bunların üretim usulleri hariç.)
Aşağıda belirtilen buluşlar da patent verilerek korunamazlar:
*Konusu kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı olan buluşlar,
*Bitki veya hayvan türleri veya önemli ölçüde biyolojik esaslara dayanan bitki veya hayvan yetiştirilmesi usulleri.
FAYDALI MODEL NEDİR?

Türkiye’de ve dünyada yeni olan, sanayiye uygulanabilen buluşların sahiplerine 10 yıl süre ile bu buluş konusu ürünü üretme ve pazarlama hakkının tanınmasıdır.
BİR BULUŞUN FAYDALI MODEL VERİLEREK KORUNABİLMESİ İÇİN GEREKLİ KRİTERLER NELERDİR?

*Yenilik,
*Sanayiye uygulanabilirlik.
PATENT İLE FAYDALI MODEL ARASINDAKİ FARK NEDİR?

*Faydalı Modelde, tekniğin bilinen durumunun aşılması kriteri aranmaz,
*Koruma süreleri farklıdır,
*Faydalı Model belgesine, Ek Faydalı Model belgesi verilmez,
*Araştırma ve inceleme işlemlerinin olmaması nedeniyle patent verilmesine oranla faydalı model belgesinin verilmesi, hem zaman hem de masraf açısından daha elverişlidir.
PATENT VE FAYDALI MODEL BELGESİ KORUMA SÜRELERİ KAÇ YILDIR?

*İncelemeli patent 20 yıl,
*İncelemesiz patent 7 yıl,
*Faydalı model belgesi 10 yıl, süreyle korunur.
PATENT İLE FAYDALI MODEL BELGELERİNİN KORUMA SÜRELERİ UZATILABİLİR Mİ?

Hayır. Patent ve Faydalı Model belgelerinin koruma süreleri uzatılamaz. Ancak İncelemesiz verilen patent için başvuru tarihinden itibaren 7 yıl içinde inceleme talebinin yapılması halinde, incelemeli sisteme geçiş yapılabilir ve inceleme sonucu olumlu olursa, koruma süresi 20 yıla uzatılır.
TÜRKİYE’DE TESCİL EDİLEN PATENT’İN TÜM DÜNYADA GEÇERLİ OLACAĞI DÜŞÜNCESİ KAMUOYUNDA YAYGINDIR. BU DOĞRU MUDUR?

Hayır. Buluşların patent ile korunması her ülkede geçerli olan ulusal yasalar çerçevesinde sağlanmaktadır. Yani bir buluşun patent ile korunması için, korunma istenen her ülkede patent başvurusunun yapılması zorunludur.
Dünya Patenti veya Uluslararası Patent bir hedef olmakla birlikte bu hedefe henüz ulaşılamamıştır. Sadece, 01 Kasım 2000 tarihinden itibaren Türkiye’nin de dahil olduğu 20 Avrupa ülkesi tarafından kabul edilen ve Avrupa Patent Sözleşmesi olarak adlandırılan bölgesel koruma sistemi, dünya patenti veya uluslararası patent uygulamasının bir denemesi olarak kabul edilebilir. Ama bu Sözleşmeye göre yapılan tek bir başvuru ile alınan patent belgesi ile buluşun korunması, yine patentin geçerli olduğu ulusal kanunlar çerçevesinde olmaktadır.
TÜRKİYE’DE KAÇ ÇEŞİT PATENT SİSTEMİ VARDIR?

Türkiye’de biri incelemesiz; diğeri incelemeli olmak üzere iki çeşit patent sistemi vardır. İncelemesiz sistemde, ülkemizde mali kaynakları kısıtlı olan buluş sahiplerine ucuz, süratli, ancak süresi nispeten kısıtlı, 7 yıllık bir koruma sağlanmaktadır. İncelemeli sistemde işlemler daha uzun sürmekte, ancak incelemeli patent, başvurunun patentlenebilirlik
kriterlerine sahip olup olmadığını gösteren bir inceleme raporuna dayanarak verildiği için daha güvenli ve daha uzun bir koruma elde edilmektedir. İncelemesiz patent, gerekli şartlar yerine getirilmek ve incelenmek şartıyla incelemeli patente dönüştürülebilmektedir.
PATENT/FAYDALI MODEL TESCİLİNİN PATENT SAHİBİNE SAĞLADIĞI HAKLAR NELERDİR?

Patent hakkı sahibi, buluşun yeri, teknoloji alanı ve ürünlerin ithal veya yerli üretim olup olmadığı konusunda herhangi bir ayırım yapmaksızın patent hakkından yararlanır.
Patent sahibinin,üçüncü kişiler tarafından izinsiz olarak aşağıda sayılanların yapılmasını önleme hakkı vardır:
*Patent konusu ürünün üretilmesi, satılması, kullanılması veya ithal edilmesi veya bu amaçlar için kişisel ihtiyaçtan başka hangi nedenle olursa olsun elde bulundurulması,
*Patent konusu olan bir usulün kullanılması,
*Kullanılmasının yasak olduğu bilinen veya bilinmesi gereken usul patentinin kullanılmasının üçüncü kişiler tarafından başkalarına teklif edilmesi,
*Patent konusu usul ile doğrudan doğruya elde edilen ürünlerin satışa sunulması veya kullanılması veya ithal edilmesi veya bu amaçlar için kişisel ihtiyaçtan başka hangi nedenle olursa olsun elde bulundurulması.
BULUŞ SAHİBİNİN PATENT/FAYDALI MODEL BELGESİNİ ALDIKTAN SONRA YAPACAĞI İŞLEMLER NELERDİR?
Patent/faydalı model belgesi sahibi veya yetkili kıldığı kişi, patentle veya faydalı model belgesi ile korunan buluşunu, patent/faydalı model belgesinin verildiğine ilişkin ilanın Resmi Patent Bülteninde yayımlandığı tarihten itibaren üç yıl içinde kullanmak ve Türk Patent Enstitüsü’ne kullandığını ispatlamak zorundadır.
Ayrıca, patent/faydalı model belgesi hakkının devam edebilmesi için patent/faydalı model belgesinin koruma süresi boyunca her yıl ücret tarifesinde belirtilen yıllık ücretleri, Türk Patent Enstitüsü’nün bildirimine gerek olmaksızın, vade tarihinde veya vadeyi takip eden altı aylık ek süre içerisinde peşin olarak ödemek gereklidir.
AYNI BULUŞA HEM PATENT HEM DE FAYDALI MODEL BELGESİ VERİLEBİLİR Mi?

Hayır. Aynı buluş konusu için, birbirinden bağımsız olarak, patent ve faydalı model belgesi verilmez. Ancak, patent veya faydalı model belgesi verilmesi için yapılmış olan bir patent ya da faydalı model belgesi başvurusu, 551 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ilgili hükümlerine uygun olarak diğerine çevrilebilir.
PATENT/FAYDALI MODEL HAKLARINA İLİŞKİN HANGİ CEZALAR ÖNGÖRÜLMEKTEDİR?

Patent hakları konusundaki ihlal ve tecavüz hallerine ilişkin suçlar üç ayrı grupta toplanmış ve her biri için ayrı cezai hükümler getirilmiştir.
Birinci grup;
*Kimlik bildiriminin gerçeğe aykırı olarak yapılması,
*Patent koruması olduğunu belirten işaretin kaldırılması,
*Haksız olarak patent başvurusu veya patent hakkı sahibi olarak kendini gösterme, gibi durumlarda, üç yüz milyon liradan altı yüz milyon liraya (*) kadar ağır para cezası ve 1-2 yıl hapis cezası.
İkinci grup;
Patent korumasına ilişkin mevzuatın devir ve intikal, rehin ve haciz ile ilgili maddelerinde yazılı haklardan birini veya bu haklarla ilgili lisansı başkasına devretme veya verme veya rehnetme veya bu haklar üzerinde herhangi bir tasarrufta bulunulması,
*Patent hakkının sahibi olmadığı veya koruma süresi bittiği veya herhangi bir sebeple patent hakkının hükümsüzlüğü veya patent korumasından doğan hakkının sona ermesi durumlarında, hukuken korunan bir patent hakkı ile ilgili olduğu kanısını uyandırma, gibi durumlarda, altı yüz milyon liradan bir milyar liraya (*) kadar ağır para cezası ve 2-3 yıl hapis cezası.
Üçüncü grup;
Patent haklarına tecavüz durumunda, altı yüz milyon liradan bir milyar liraya (*) kadar ağır para cezası ve 2-4 yıl hapis cezası, ayrıca işyerinin kapatılması ve ticaretten men.